فاشيسم ( Fascism ): گونه اي از ديكتاتوري
اين اصطلاح در حال حاضر عنواني است براي تمام رژيم هايي كه بر محور ديكتاتوري و ترور حركت مي كنند اما بنيان آن جنبشي مي باشد كه در سال 1919 به رهبري موسو ليني در ايتاليا به راه افتاد و به قدرت رسيد. ( 1992 )
بُن و ريشه فاشيسم گرفته شده از واژه ايتالياي فاشيسمو ( Fascismo ) مي باشد و فاشيسمو از واژه فاشس ( Fasces ) زبان لاتين اخذ شده كه نام تبري بوده كه بر گِرد دسته آن تبر، ميله هايي مي بستند و نماد قدرت در پيشاپيش فرمانروايان روم حمل مي كرده اند، موسوليني اين علامت را براي نماد حزب فاشيست ايتاليا برگزيد.
فاشيسم ملغمه اي است از عقايد مختلف سياسي كه بر خلاف مكتب هاي سياسي بايد گفت «خلق الساعه» است يعني در شكل گيري فاشيسم، چون ديگر مكاتب، زمينه سازي قبلي و تفكر و انديشه و نظريه پردازي از قبل تعيين شده اي وجود نداشت، عده اي گرد هم آمده و به رهبري يكي از افراد خود قدرتي به دست آوردند و بعد متوجه شدند كه نياز به يك فلسفه و يك ايدئولوژي خاص دارند كه بتوانند افكار عمومي را با آن توجيه نمايند و بر همين اساس به جستجو پرداخته و از هر انديشه، فاكتوري را كه همخواني با ذهن آنها داشت گرفته و وارد فلسفه خود نمودند.
به طور خلاصه فاشيسم عبارت است از روشي از حكومت كه در حد افراط، حالت استبدادي دسته جمعي ( توتالير) و انقلابي دارد و براي تمامي جنبش هاي قدرت باور مثل: نازيسم ( آلمان )، فالانژيسم ( اسپانيا )، گارد آهنين ( روماني ) و ديگر جنبش هاي همانند به كار مي رود.هدف فاشيسم برقراري دولت قدرتمندي است كه در آن فقط يك حزب فاشيست انحصار قدرت را در دست داشته باشد و يك رهبر با ويژگي قدرتمندانه و ديكتاتوري بر آن حكومت كند، وجه مشترك تمام قدرت هاي فاشيست؛ پرستش زور و قدرت و بزرگداشت جنگ و دست يابي به قدرت است، لباس هاي متحد الشكل ( يونيفرم )، رده بندي ها، سلام و رژه هاي نظامي و نظامي گونه از خصوصيت هاي فاشيسم است.
فرهنگ تفسيري ايسم ها - محمد حاجي زاده